Kniha povestí Antona Habovštiaka
Vydanie knihy povestí a jej prezentácie v knižniciach, inštalácia mobilnej aplikácie s 3D efektami.
Pod názvom Keď šumí Orava/ Gdy szumi Orawa sme v rámci projektu vydali dvojjazyčnú slovensko-poľskú publikáciu s výberom povestí oravského rodáka, významného jazykovedca, etnografa a spisovateľa Antona Habovštiaka. Mali sme záujem, aby sa aj poľská čitateľská verejnosť po prvýkrát zoznámila s jeho povesťami, pretože mnohé sa viažu na prírodné územia, ktorými naše krajiny, Slovensko a Poľsko, susedia a prinášajú obraz života, ktorý kedysi zdieľali naši predkovia na oboch stranách hranice. Sú pripomienkou toho, že nás spája nielen geografický priestor, ale aj prirodzené historické a kultúrne väzby. Anton Habovštiak vedel v týchto príbehoch zachytiť nielen fantáziu a múdrosť našich predkov, ale aj ich jazyk a spolu s nárečovými slovami dodať textom neopakovateľnú farbu. Vizuálnu podobu príbehom vdýchla svojimi ilustráciami regionálna výtvarníčka Eva Dudášová. Jej kresby sú inšpirované oravskou krajinou, otvorené fantázii čitateľa a netradične prepojené s možnosťami moderných technológií. Prostredníctvom mobilnej aplikácie s rozšírenou realitou sa na stránkach knihy objavia ďalšie obrázky, animácie a trojrozmerné efekty.
Poďakovanie patrí dedičom autorských práv, dcéram Antona Habovštiaka, Anne Kováčovej, Kataríne Jablokovovej a Márii Čiernej za bezodplatné udelenie súhlasu s vydaním knihy povestí v uvedenej podobe.
Slávnostná prezentácia v Oravskej knižnici sa uskutočnila 29. októbra 2025. V úvode zazneli slová o vzniku knihy i o samotnom projekte Cezhraničné kultúrne inšpirácie, ktorého hlavným cieľom je podpora kontinuity a upevnenia partnerstva medzi Oravskou knižnicou Antona Habovštiaka v Dolnom Kubíne a Mestskou verejnou knižnicou v Limanovej. Nasledovala pútavá prezentácia, ktorá predstavila osobnosť, život, vedeckú i literárnu tvorbu Antona Habovštiaka. Do programu sa aktívne zapojili aj žiaci Základnej školy J. Matušku, ktorí si zmerali sily v krátkom kvíze zameranom na autorove diela i nárečové výrazy. Najšikovnejší účastníci si ako odmenu odniesli čerstvo vydanú knihu. Riaditeľ knižnice Roman Večerek a Jakub Habovštiak uviedli knihu do života posypaním sušenými jabĺčkami, čím symbolicky pripomenuli povesť Krivské jablká. Účastníci sa započúvali do príbehu povesti Jánošíkov tanec pod Rozsutcom a najväčším prekvapením bolo „oživenie“ ilustrácií pomocou mobilnej aplikácie s rozšírenou realitou, ktorá „pričarovala“ do knihy ďalšie obrázky, animácie a 3D efekty.
Prezentácia knižky sa uskutočnila 28. októbra 2025 aj v partnerskej knižnici v Limanowej. Žiaci piatych ročníkov základnej školy sa dozvedeli nové informácie o Antonovi Habovštiakovi, histórii a činnosti Oravskej knižnice, ako aj o spolupráci knižníc na spoločnom projekte, ktorého výsledkom bolo aj vydanie knihy povestí. Účastníci si vypočuli dve povesti, Krivské jablká a Jánošíkov tanec pod Rozstutcom, a tí najpozornejší správne odpovedali na súťažné otázky, týkajúce sa obsahu povesti a získali knižný darček.
Veríme, že kniha Keď šumí Orava zaujme veľa čitateľov, pretože povesti Antona Habovštiaka sú príbehy, ktoré sa zrodili z duše krajiny a pamäti tých, ktorí v nej žili. Knihu si môžete vypožičať na oddelení detskej literatúry a oddelení regionálnej bibliografie.
Ako si nainštalovať aplikáciu s rozšírenou realitou?
1. Stiahni si aplikáciu
Otvor tento odkaz : http://spisart.sk/okar.apk a stiahni si aplikáciu do svojho mobilu alebo tabletu.
2. Nájdi ju v stiahnutých súboroch
Keď sa aplikácia stiahne, otvor „Stiahnuté súbory“ (väčšinou v telefóne v priečinku Súbory → Stiahnuté).
3. Spusti inštaláciu
Klikni na súbor s názvom okar.apk a daj Inštalovať. Ak sa ťa telefón opýta, či môže inštalovať z tohto zdroja, klikni Povoliť.
4. Otvor aplikáciu
Po inštalácii ju otvor. Uvidíš, že aplikácia vyzerá ako fotoaparát.
5. Povoľ prístup k fotoaparátu
Keď sa ťa aplikácia spýta, či môže používať fotoaparát, klikni Povoliť – bez toho by nefungovala.
6. Zázrak začína!
Otvor knihu a nasmeruj mobil alebo tablet na obrázky v nej. Sleduj, ako sa obrázky prebudia k životu – zmenia sa na 3D animácie a pridajú ilustráciám nový rozmer.
Wydanie książki podań i jej prezentacje w bibliotekach, instalacja aplikacji mobilnej z efektami 3D
Pod tytułem Gdy szumi Orawa / Keď šumí Orava wydaliśmy w ramach projektu dwujęzyczną, słowacko-polską publikację z wyborem podań orawskiego rodaka, wybitnego językoznawcy, etnografa i pisarza Antona Habovštiaka. Zależało nam na tym, aby także polscy czytelnicy mogli po raz pierwszy zapoznać się z jego podaniami, ponieważ wiele z nich odnosi się do obszarów przyrodniczych, którymi nasze kraje – Słowacja i Polska – sąsiadują, a jednocześnie ukazują życie, jakie niegdyś dzielili nasi przodkowie po obu stronach granicy. Przypominają nam, że łączy nas nie tylko przestrzeń geograficzna, lecz również naturalne więzi historyczne i kulturowe. Anton Habovštiak potrafił w tych opowieściach uchwycić nie tylko fantazję i mądrość naszych przodków, ale także ich język i wraz ze słowami gwarowymi nadać tekstom niepowtarzalny koloryt. Wizualny kształt historii nadała swoimi ilustracjami regionalna artystka Eva Dudášová. Jej rysunki inspirowane są orawskim krajobrazem, otwarte na wyobraźnię czytelnika i w niecodzienny sposób połączone z możliwościami nowoczesnych technologii. Dzięki aplikacji mobilnej z rozszerzoną rzeczywistością na stronach książki pojawiają się dodatkowe obrazy, animacje i trójwymiarowe efekty.
Podziękowania należą się spadkobierczyniom praw autorskich – córkom Antona Habovštiaka: Anne Kováčovej, Kataríne Jablokovovej i Márii Čiernej – za nieodpłatne wyrażenie zgody na wydanie książki podań w przedstawionej formie.
Uroczysta prezentacja w Bibliotece Orawskiej odbyła się 29 października 2025 roku. Na początku wybrzmiały słowa o powstaniu książki oraz o samym projekcie Transgraniczne inspiracje kulturowe, którego głównym celem jest wspieranie ciągłości i umocnienia partnerstwa między Orawską Biblioteką Antona Habovštiaka w Dolnym Kubínie a Miejską Biblioteką Publiczną w Limanowej. Następnie odbyła się interesująca prezentacja przedstawiająca osobę, życie, dorobek naukowy i literacki Antona Habovštiaka. W program aktywnie włączyli się również uczniowie Szkoły Podstawowej im. J. Matušku, którzy zmierzyli się z krótkim quizem dotyczącym twórczości autora i wyrażeń gwarowych. Najzdolniejsi uczestnicy otrzymali w nagrodę świeżo wydaną książkę. Dyrektor biblioteki Roman Večerek i Jakub Habovštiak wprowadzili książkę w życie, posypując ją suszonymi jabłkami, symbolicznie nawiązując do podania Krivské jabłka. Uczestnicy wysłuchali opowieści Tanec Janosika pod Rozsutcami, a największą niespodzianką było „ożywienie” ilustracji za pomocą aplikacji mobilnej z rozszerzoną rzeczywistością, która „wyczarowała” w książce dodatkowe obrazy, animacje i efekty 3D.
Prezentacja książki odbyła się 28 października 2025 roku także w bibliotece partnerskiej w Limanowej. Uczniowie piątych klas szkoły podstawowej poznali nowe informacje o Antonie Habovštiaku, historii i działalności Biblioteki Orawskiej, a także o współpracy bibliotek w ramach wspólnego projektu, którego rezultatem było również wydanie książki podań. Uczestnicy wysłuchali dwóch podań – Krivské jabłka i Tanec Janosika pod Rozsutcami – a najbardziej uważni poprawnie odpowiedzieli na pytania konkursowe dotyczące treści podań i otrzymali książkową nagrodę.
Wierzymy, że książka Gdy szumi Orawa zainteresuje wielu czytelników, ponieważ podania Antona Habovštiaka to opowieści, które zrodziły się z duszy tej ziemi i pamięci ludzi, którzy tu żyli. Książkę można wypożyczyć w dziale literatury dziecięcej oraz w dziale bibliografii regionalnej.
Jak zainstalować aplikację z rozszerzoną rzeczywistością?
1. Pobierz aplikację
Otwórz ten link: http://spisart.sk/okar.apk i pobierz aplikację na swój telefon lub tablet.
2. Znajdź ją w pobranych plikach
Gdy aplikacja zostanie pobrana, otwórz „Pobrane pliki” (najczęściej w telefonie w folderze Pliki → Pobrane).
3. Uruchom instalację
Kliknij plik o nazwie okar.apk i wybierz Zainstaluj. Jeśli telefon zapyta, czy może instalować z tego źródła, kliknij Zezwól.
4. Otwórz aplikację
Po zakończeniu instalacji otwórz aplikację. Zobaczysz, że wygląda jak aparat fotograficzny.
5. Zezwól na dostęp do aparatu
Gdy aplikacja zapyta, czy może korzystać z aparatu, kliknij Zezwól – bez tego nie będzie działać.
6. Zaczyna się magia!
Otwórz książkę i skieruj telefon lub tablet na znajdujące się w niej ilustracje. Obserwuj, jak obrazki ożywają – zmieniają się w animacje 3D i nadają ilustracjom nowy wymiar.
